Bilirsinizmi ki...

Bir qəhvə fincanını,

Dodağınıza yaxınlaşdıran anda,

Xatirələr,

Çağrılmamış qonaq kimi

Xəyallarınıza hopar?

Mizoteizm: Allaha Nifrət

İlahiyə, daha doğrusu, monoteist dinlərdəki yaxşı, tək, hər şeyi bilən və idarə edən ədalətli Allaha qarşı nifrət mizoteizm adlanır.

Mizoteizm ateizmə yaxındı, ancaq eyni deyil. Məncə bunların kəsişmə nöqtələri var, bununla belə, ateizm İlahini fiksiya, olmayan birisi kimi xarakterizə edirsə, mizoteizm Allahın varlığını qəbul edir. Bu mənada, mizoteist ilahinin varlığını qəbul edən, ancaq ona ibadət yerinə ona nifrəti təlqin edən bir mövqedi.

Düzünü desəm, mən İlahiyə nifrət etməyin mümkünlüyünü tam anlaya bilmirəm, çünki İlahi bilavasitə hiss orqanları vasitəsilə qavranılan bir şey deyil. Allaha nifrət etmək, bir növ mücərrəd bir şeyə, məsələn, 2+2=4 formulasına nifrətə bənzəyir. Amma belə insanlar da var.

Allaha nifrət etmək satanist olmaq, əxlaqsız olmaq, oğraşlıq eləmək anlamına gəlmir. Yaxşılıq edən, əxlaqlı ateistlər olduğu kimi, xeyirxah mizoteistlər də var. Niyə də olmasın?

Nəsə...bir mizoteistə rast gəlsəniz, onu daş-qalaq etməyin. Onu da İlahi yaradıb. Onun üzərində sizdən çox, onu öz surətində yaradanın haqqı var. 

Özlərimiz

Hamımızda bir neçə öz var. Birində mərhəmət, sevgi, şəfqət, çalışmaq, çiçəklənmək, yardım etmək, sevmək, bağışlmaq var. Digərində qisas almaq, nifrət etmək, özünü hər cür zövqə, istəyə fərqinə varmadan təslim etmək, kiminsə ayağının altını qazmaq, suda boğulana vecsiz yanaşmaq, tənbəllik var. Hər iki öz biri-birindədi, biri-biriylə qarışıb biri-birindən təsirlənir və onların arasında münaqişələr olur. Heç bir özü tam yox etmək, tam gəlişdirmək mümkün deyil. Onların hər ikisiylə yaşamağa məcburuq. Ancaq onlardan birini gəlişdirə və digərini də qısırlaşdıra bilərik. Sizin hansı özünüz hansı özünüzə nəzarət etdir?

Eqzistensial Angst?

Çox düşündürücü musiqidi (özəlliklə istinadların hardan gəldiyini bilənlər üçün). Düzdü, çox qaranlıq və pessimistidi, ancaq məni bu musiqiyə çəkən onun sözləri və həmin sözlərdə anladılan yanaşmadı (Razılaşmaq mənasında deyil, maraqlı baxış bucağı mənasnıda). Doğrudan da, sevgini, ədaləti, hər şeyi rədd etmək və məna axtarışına etinasız yanaşmaq mümkündü.
Açığı, bu düşüncədə olan birisinə nə deyəcəyimi bilmirəm.

Əslində İlahiyə, fövqəltəbii varlığa inanmağın bir ucu da həmin bu potensialı dərk etməyə dayanır. Belə bir potensialın olduğunu anlayıb onu könüllü şəkildə rədd etmək də mümkündü. Ancaq iş burasındadı ki, bu cür yanaşmanı tam və əsaslı rədd edə bilən tək inanc şəkli transsendental inancdı. Onun da özünə görə problemləri var...

Bayramınız mübarək!

Bütün müsəlmanların, özəlliklə də bu bloqu oxuyanların:), Ramazan bayramını təbrik edirəm! Allah dualarınızı qəbul eləsin!

Övlad Qatili?

İslamdakı bəzi mənbələrə görə İbrahim peyğəmbər oğlu İsmayılı, Xristianlıq və Musəvilikdə isə oğlu İshaqı qurban etmək üçün götürür. Niyə? Çünki Allah belə istəyibmiş. Çağdaş teoloji interpretasiyada bir qayda olaraq İlahinin İbrahimi durdurmasına diqqət ayırarlar, ancaq Xristianlıq və Musəvilikdə bir də qurbanlıq və qurban istəmədə İlahinin rolu məsələsinə də yer ayrılır və bu bucaqdan baxaraq İlahinin xarakteri haqqında fərqli fikirlər irəli sürülür. 

Bab-ül-Bibel

Siz elə bilirsiniz, Bibliya sadəcə gəlişgözəl sözlərdən ibarətdi? Bibliyada Rəbb sevgisindən, yaxşı olmaqdan, Onun mərhəmətindən, sədaqətindən və əhdü-peymanından çox danışılır. Ancaq Bibliya çox qarışıq, həm də çox maraqlı kitabdı (daha doğrusu kitablar toplusudu). Orda həqiqətən qorxunc hekayələr də var və onların arasında çağdaş dönəmimizin dəhşət (bəzən də erotik-porno) filmləri üçün zəngin materiallar tapmaq olar. Orda İlahinin verəcəyi cəzalardan, dolayısıyla, həm də onun qəddarlığından, anlaşılmazlığından, bəzən gözlənilməz əməllərindən və s. bəhs edilir.

Pro et Contra

Bir neçə ay bundan öncə fəlsəfə fakultəsində oxuyan bir iranlı tanışımla inanc, inanmağa səbəb haqqında maraqlı söhbətim oldu. Həmin tələbəylə təxminən bir il əvvəl də buna bənzər söhbətim olmuşdu və o vaxtı o, öz aqnostikliyinə haqq qazandıranda demişdi ki, fövqəltəbii varlığı sübut etmək mümkün deyil.

Əslində düz deyir. Hər hansı bir fövqəltəbii varlığın mövcudluğunu tam və birmənalı, hamı üçün keçərli şəkidlə, çağdaş elmi anlayışlar və metodlar vasitəsilə sübut etmək mümkün deyil.

Qlossoladualaliya

Saqitə, İlahi, təmrakinəsu,

Arilü intəmər sorin səmasu,

Ahiya rinyəmal haani sirəma,

Şöntəla serima üncə-rə-qa-hu!

Menidvat tsauvəya şti-fanəri,

Bosarunk xzəneri ihe-jigayə,

Taroa, taroa, inqa civali,

Bentaruy pügora ağdi zə-ma-ku...

Miserere Mei, Deus!

Bir bu musiqini dinləyin. Sonra bunu oxuyun. Sonra da ruhunuza qulaq asın.