Eqzistensial Angst?

Çox düşündürücü musiqidi (özəlliklə istinadların hardan gəldiyini bilənlər üçün). Düzdü, çox qaranlıq və pessimistidi, ancaq məni bu musiqiyə çəkən onun sözləri və həmin sözlərdə anladılan yanaşmadı (Razılaşmaq mənasında deyil, maraqlı baxış bucağı mənasnıda). Doğrudan da, sevgini, ədaləti, hər şeyi rədd etmək və məna axtarışına etinasız yanaşmaq mümkündü.
Açığı, bu düşüncədə olan birisinə nə deyəcəyimi bilmirəm.

Əslində İlahiyə, fövqəltəbii varlığa inanmağın bir ucu da həmin bu potensialı dərk etməyə dayanır. Belə bir potensialın olduğunu anlayıb onu könüllü şəkildə rədd etmək də mümkündü. Ancaq iş burasındadı ki, bu cür yanaşmanı tam və əsaslı rədd edə bilən tək inanc şəkli transsendental inancdı. Onun da özünə görə problemləri var...

Bayramınız mübarək!

Bütün müsəlmanların, özəlliklə də bu bloqu oxuyanların:), Ramazan bayramını təbrik edirəm! Allah dualarınızı qəbul eləsin!

Övlad Qatili?

İslamdakı bəzi mənbələrə görə İbrahim peyğəmbər oğlu İsmayılı, Xristianlıq və Musəvilikdə isə oğlu İshaqı qurban etmək üçün götürür. Niyə? Çünki Allah belə istəyibmiş. Çağdaş teoloji interpretasiyada bir qayda olaraq İlahinin İbrahimi durdurmasına diqqət ayırarlar, ancaq Xristianlıq və Musəvilikdə bir də qurbanlıq və qurban istəmədə İlahinin rolu məsələsinə də yer ayrılır və bu bucaqdan baxaraq İlahinin xarakteri haqqında fərqli fikirlər irəli sürülür. 

Bab-ül-Bibel

Siz elə bilirsiniz, Bibliya sadəcə gəlişgözəl sözlərdən ibarətdi? Bibliyada Rəbb sevgisindən, yaxşı olmaqdan, Onun mərhəmətindən, sədaqətindən və əhdü-peymanından çox danışılır. Ancaq Bibliya çox qarışıq, həm də çox maraqlı kitabdı (daha doğrusu kitablar toplusudu). Orda həqiqətən qorxunc hekayələr də var və onların arasında çağdaş dönəmimizin dəhşət (bəzən də erotik-porno) filmləri üçün zəngin materiallar tapmaq olar. Orda İlahinin verəcəyi cəzalardan, dolayısıyla, həm də onun qəddarlığından, anlaşılmazlığından, bəzən gözlənilməz əməllərindən və s. bəhs edilir.

Pro et Contra

Bir neçə ay bundan öncə fəlsəfə fakultəsində oxuyan bir iranlı tanışımla inanc, inanmağa səbəb haqqında maraqlı söhbətim oldu. Həmin tələbəylə təxminən bir il əvvəl də buna bənzər söhbətim olmuşdu və o vaxtı o, öz aqnostikliyinə haqq qazandıranda demişdi ki, fövqəltəbii varlığı sübut etmək mümkün deyil.

Əslində düz deyir. Hər hansı bir fövqəltəbii varlığın mövcudluğunu tam və birmənalı, hamı üçün keçərli şəkidlə, çağdaş elmi anlayışlar və metodlar vasitəsilə sübut etmək mümkün deyil.

Qlossoladualaliya

Saqitə, İlahi, təmrakinəsu,

Arilü intəmər sorin səmasu,

Ahiya rinyəmal haani sirəma,

Şöntəla serima üncə-rə-qa-hu!

Menidvat tsauvəya şti-fanəri,

Bosarunk xzəneri ihe-jigayə,

Taroa, taroa, inqa civali,

Bentaruy pügora ağdi zə-ma-ku...

Miserere Mei, Deus!

Bir bu musiqini dinləyin. Sonra bunu oxuyun. Sonra da ruhunuza qulaq asın.

Düşündürücü Kitab

Duqlas R. Hofstatderin bu kitabının inancla, dinlə heç bir bağlılığı yoxdu, ancaq hər inancın, hər insan düşüncəsinin, hər eqonun altında yatan simvollarla, gözəllik konseptilə, təməl və praktiki riyazi ideyalarla (bəli, bəli! Düz oxudunuz. Riyaziyyatla!) əlaqəsi var. Fəlsəfə də öz yerində. Müəllifi bu kitaba görə mükafatlar alıb. Anlamaq üçün riyaziyyatı bilməyinizə ehtiyac yoxdu, ancaq bir az musiqidən, incəsənətdən, fəlsəfədən, lap az da olsa formal məntiqdən anlamanıza ehtiyac var. Oxuduqca, klassik musiqi korifeylərinin həyatından maraqlı hadisələr haqda bir şeylər öyrənəcəksiniz. Kitabda maraqlı dialoqlar, nümunələr, şəkillər də var.

Kitabı hələ bitirməmişəm. Ancaq elə lap başdan maraqlı olacağına şübhəm olmayıb. Birinci səhifəsindən sizi içinə alan, udan bir kitabdı.    

İnanclı Olmaq: Via Negativa

İnanclı olmaq, yəni İlahiyə inanmaq

Uzun saqqal saxlamaq

Qaşqabaqlı olmaq, sir-sifətindən ciddi

Kədərli görkəm asmaq

Demək deyil.

Yaşam Oyunları

Həyata oyun kimi baxsanız nə görərsiniz¿ Bütün oyunlarda olduğu kimi, müəyyən məqsəd(lər), oyunçular, öncədən müəyyənləşdirilmiş qaydalar, həmin qaydalar əsasında gedişlər, strategiya, taktika və zər və ya təsadüfün, bəxtin oyuna gətirdiyi fürsətlər, uduzan, udan. Əlbəttə, bu siyahını uzatmaq olar. Məsələn, bəzi oyunlarda müəyyən şərtlərə dayanaraq oyunçulardan biri oyunun müəyyən qaydalarını dəyişə bilər. Sizin həyat oyununuzda qaydaları kim müəyyənləşdirir və kim dəyişdirir¿ 

Əslində həyata bir oyun kimi baxmaq çətindi. Yaşamın axıcılığı, qeyri-müəyyənliyi onu oyunların şahınamı deyim, oyunlar oyununamı deyim, makrooyunamı deyim, nəsə buna bənzər bir şeyə çevirir. Ancaq həyata, insanların münasibətlərinə oyun kim baxanlar və ya müəyyən bir oyun anlayışını tətbiq edərək insanın müəyyən iş sahələrini öyrənməyə çalışanlar var. Məsələn, riyaziyyatda oyunlar nəzəriyyəsi deyilən bir sahə var. Düzdür, həmin sahənin mənim bu sözü işlətdiyim mənada oyunlarla (şahmat, nərd, domino, kompüter oyunları və s.) bir elə əlaqəsi yoxdu ancaq hər halda iqtisadi münasibətlərə tətbiq edərəkdən, sözünü etdiyim oyunları nümunə kimi ələ alaraqdan insan həyatına göz atmaq yeni bir şey deyil.