Düşündürücü Kitab

Duqlas R. Hofstatderin bu kitabının inancla, dinlə heç bir bağlılığı yoxdu, ancaq hər inancın, hər insan düşüncəsinin, hər eqonun altında yatan simvollarla, gözəllik konseptilə, təməl və praktiki riyazi ideyalarla (bəli, bəli! Düz oxudunuz. Riyaziyyatla!) əlaqəsi var. Fəlsəfə də öz yerində. Müəllifi bu kitaba görə mükafatlar alıb. Anlamaq üçün riyaziyyatı bilməyinizə ehtiyac yoxdu, ancaq bir az musiqidən, incəsənətdən, fəlsəfədən, lap az da olsa formal məntiqdən anlamanıza ehtiyac var. Oxuduqca, klassik musiqi korifeylərinin həyatından maraqlı hadisələr haqda bir şeylər öyrənəcəksiniz. Kitabda maraqlı dialoqlar, nümunələr, şəkillər də var.

Kitabı hələ bitirməmişəm. Ancaq elə lap başdan maraqlı olacağına şübhəm olmayıb. Birinci səhifəsindən sizi içinə alan, udan bir kitabdı.    

İnanclı Olmaq: Via Negativa

İnanclı olmaq, yəni İlahiyə inanmaq

Uzun saqqal saxlamaq

Qaşqabaqlı olmaq, sir-sifətindən ciddi

Kədərli görkəm asmaq

Demək deyil.

Yaşam Oyunları

Həyata oyun kimi baxsanız nə görərsiniz¿ Bütün oyunlarda olduğu kimi, müəyyən məqsəd(lər), oyunçular, öncədən müəyyənləşdirilmiş qaydalar, həmin qaydalar əsasında gedişlər, strategiya, taktika və zər və ya təsadüfün, bəxtin oyuna gətirdiyi fürsətlər, uduzan, udan. Əlbəttə, bu siyahını uzatmaq olar. Məsələn, bəzi oyunlarda müəyyən şərtlərə dayanaraq oyunçulardan biri oyunun müəyyən qaydalarını dəyişə bilər. Sizin həyat oyununuzda qaydaları kim müəyyənləşdirir və kim dəyişdirir¿ 

Əslində həyata bir oyun kimi baxmaq çətindi. Yaşamın axıcılığı, qeyri-müəyyənliyi onu oyunların şahınamı deyim, oyunlar oyununamı deyim, makrooyunamı deyim, nəsə buna bənzər bir şeyə çevirir. Ancaq həyata, insanların münasibətlərinə oyun kim baxanlar və ya müəyyən bir oyun anlayışını tətbiq edərək insanın müəyyən iş sahələrini öyrənməyə çalışanlar var. Məsələn, riyaziyyatda oyunlar nəzəriyyəsi deyilən bir sahə var. Düzdür, həmin sahənin mənim bu sözü işlətdiyim mənada oyunlarla (şahmat, nərd, domino, kompüter oyunları və s.) bir elə əlaqəsi yoxdu ancaq hər halda iqtisadi münasibətlərə tətbiq edərəkdən, sözünü etdiyim oyunları nümunə kimi ələ alaraqdan insan həyatına göz atmaq yeni bir şey deyil.

İnanclı Düşüncə və Düşüncəli İnanc - 1

Bu, Tim Kellerin çox maraqlı və dili sadə kitabıdı. Xristian baxış bucağından yazılsa da qeyri-xristianlar üçün də oxumalı və öyrənməli çox şeylər var. İlahinin varlığı ya yoxluğu haqqında qəliz arqumentlərin sadə dillə və hamı üçün izahıyla bağlı, Xristianlığın önəmli təlimləri haqqında oxumaq istəsəniz bu kitab sizə yardım edə bilər.

Müəllif özü pastordu, PhD-si var (yəni ki fəlsəfə elmləri doktorudu), bir çox kitabların müəllifidi, yəni yetərincə təhsili var və kitab da çox tarazlaşdırılmış informasiya verir.

  

De Docta İgnorantia

Bəzi şeylər vardır ki, onları bilməmək bilməkdən daha yaxşıdı.

כי ברב חכמה רב כעס ויוסיף דעת יוסיף מכאוב 




Və ya Vaiz kitabında deyildiyi kimi, çox bilik çox ürəkağrısı gətirir. Söhbət təbii ki, formaldehidin nə olmasını bilməkdən ya bilməməkdən getmir. Söhbət özünü və insanlığı tanımaqdan, həyatın dərinliklərindəkini bilməkdən gedir.

Yuxu

Ya Rəbb! 

Demə kitab yetər mənə, istəmirəm bunca yozum,

Pişvazına çıxım sən gəl, ya Rəbb, səni kimdən sorum?!

Xristos aneste!

Salam əzizlərim! Bu gün Pasxa və ya Diriliş bayramını qeyd edir məsihilər. Bütün məsihilərə bayramınız mübarək deyirəm. Məsihi olmayanlara da bizə qoşulub sevincimizi bölüşün deyə bilərəm. Aşağıda Yunan Pravoslav kilisəsindən bir himn yerləşdirmişəm.

Bir Ovuc Xatirə

Bhaqavad-Gitanı oxumusunuz? Oxumasanız da bu musiqidən zövq alacağınıza əminəm (musiqinin “kafirliyi” sizi qorxutmasa). Ancaq mahnıda işlənən bəzi cümlələrin alt qatındakıları (məsələn, gözləri nilufər və ya müdrik canlar) anlamaq üçün Bhaqavad-Gitanı oxumağa ehtiyac var və ümumiyyətlə Krişnaizmlə (Hinduizmin bir şəkli) tanış olmanız lazımdı. Mən bu musiqini dinlədikcə, maraqlı xatirələrim yadıma düşür.

Bakıda iki dəfə Krişna Şüuru məbədində olmuşam (tanışlıq üçün getmişdim). Hər ikisində də həm xoş, həm çaşdırıcı hisslərim olub. Ancaq yenə də mədəni və nəzakətli davranışlarına görə onlarla bağlı xoş xatirələrim üstünlük təşkil edir.

İlahiyə Doğru Daha Bir Addım

Gerçək inanclının ən önəmli özəlliyi İlahidən gələn danlağı, cəzanı belə sayğıyla, sevə-sevə qəbul etməkdi. Bu, bir az absurd səslənə bilər. Ancaq İlahi hər kəsə cəza vermir. İlahi ya şeytana uymuşlara, ya da sevdiklərinə cəza verir: özünü tamamən şeytana satmışlara İlahinin səbrini sui-istifadə etdikləri üçün, sevdiklərinə isə onları əryi yoldan çəkindirmək üçün.

Ancaq məncə İlahinin bir insana verəcəyi ən ağır cəza, Tanrının həmin şəxsə etinasız yanaşmasıdı. Tanrının unutmasından, daha doğrusu bilə-bilə, necə deyərlər “iqnor” etməsindən, birisinə tamamən etinasız davranmasından böyük cəza mümkün deyil.

Odur ki, Rəbbin sizi tamamən unudub varlıq ümmanının bir küncünə atmasındansa, onun əlindən içi acılarla dolu kasəni alıb içmək daha yaxşıdı. Bunu etmək, əlbəttə, çətindi. Danlaq, cəza hər nə olursa – olsun insanı incidər. Lakin bunu ata-ananın odla oynamaq istəyən və ya qonşunun evindən əşya oğurlayan övladına verdiyi dərs kimi də başa düşmək olar.

Sizcə hansı yaxşıdı?

  

Nota Bene

Tanrım mənim!

Əllərini aç əllərimdən tut.

Cavabsız sualları soruşmayım.

Gözlərimə bax, gülümsə,

Sənin dərinliklərində ruhumu tapım.