Azərbaycanın içtimai yaşamında kilisələr

Azərbaycanda İsəvi icmaları içtimai həyatda necə iştirak edə bilərlər və buna ehtiyac varmı? Məncə, buna ehtiyac var. Kilisələr insanları müəyyən dəyərlər əsasında birləşdirən qruplardı. Bu qruplardakı insanlar öz inanclarını yaşamağa çalışaraqdan içtimai həyatda fəal rol ala bilərlər. Bu icmalardakı insanlar həm də Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarıdı. Vətəndaşın isə öz ölkəsinin içtimai yaşamında iştirak etməyə haqqı tanınır.

Kilisələr nə edə bilər? Çox şey. Məsihilik inancını yaymanın yanısıra, kilisələr Azərbaycan Respublikasındakı çağdaş problemlərin həllində yaxından iştirak edə bilər. Bunun üçün isə əlbəttə kilisələrdə liderlərin yetişməsi qaçınılmazdı.

Pastoral genəşik

Tamam, “genəşik” sözünü oxuyub qaşlarınızı çatmazdan, dodaqlarınızı büzməzdən və “bu nə farmazonluqdu” düşünməzdən öncə, deyim bu nədi. Genəşik, dilimizdəki genəşmək felinindən gəlir, birisi ilə məsləhətləşmək, anlamındadı. Özü də necə lazımdı öz sözümüzdü. Millətçilərimizə muştuluq aparın, ay oxucular!:)

Genəşmək sözündən genəşik yəni məsləhət sözünə çıxmaq üçün çox farmazonluq eləməyə də ehtiyac yoxdu. Elə sözün kökündən də göründüyü kimi (gen+əş+mək daha doğrusu genəş – mək), ən az iki adamın qarşılıqlı münasibətə girib biri-birilərinin dünyasını sözlə, biliklə, hisslə genişlətməsi və daralmışlıqdan qurtarması genəşik ünsiyyətində baş verir. Bunun ən geniş yayılmış şəkli sözlədi. Hər hansı haqq-hesab üçün sözlə bilgi-hiss alış-verişinə girməyin başqa adı məsləhətləşməkdi.

Söz oyununu burda qoyaq, keçək pastoral genəşiyin nəliyinə. Pastoral genəşik pastorluğa çağrılmış insana Qutsal Ruhun verdiyi bir işdi. Bu iş pastorla məsləhətləşməyi, pastorla şəxsin və ya şəxslərin (ailə, kiçik qrup) danışmasını və bilgi, dəstək, alış-verişini bildirir.

İbadət etməyin

İbadət etməyin. Ibadət sözüylə “ibad”, yəni “qul” sözü arasında əlaqə var. İbadət edən qul(luq)luğunu qəbul edir. Türkcədə isə ibadət anlamında həm də “tapınmaq” sözü işlədilir. Niyazi Mehdi bu sözün tapmaq sözündən yarandığını yazmışdı bir dəfə və həm də çox maraqlı bir fikir söyləmişdi: tapınmaq yəni ibadət etmək, Allah tərəfindən tapılmaq deməkdi. Tanrı sizi tapır tapındığınız zaman. Məncə ikinci sözü işlətmək daha yaxşıdı.

Allahın qulu olmağına hamımız Allahın quluyuq, buna söz yox. Ancaq Məsihilikdə bir də Allahın övladı olmaq vurğulanır. Tanrı bizi İsa Məsihdə həm də öz övladı kimi qəbul edir, bizim daha bir mərtəbə ona yaxınlaşmamız üçün İsa Məsihdə yol-yer hazırlayır. Yəni, biz hər nə qədər Allahın qulu olsaq da Tanrı bizi öz uşağı kimi görməyə və bizimlə belə davranmağa açıqdı. Tanrının övladı olmaqla tapınmaq arasında nə əlaqə?

İman Haqqında Bir-İki Söz

"1. İman ümid edilənərə etibar etmək, görünməyən şeylərdən əmin olmaqdır. 2.Əcdadlarımız imanları üçün müsbət şəhadət aldılar.
3. İman vasitəsilə dərk edirik ki, kainat Allahın kəlamı ilə yarandı, beləcə də görünən şeylər görünməyənlərdən törədi. 4.İman vasitəsilə Habil Allaha Qabildən daha yaxşı bir qurban tədqim etdi. Bunun vasitəsilə saleh olduğu təsdiq edildi, çünki Allah onun təqdimləri barədə şəhadət etdi. Habil ölmüş olduğu halda iman vasitəsilə hələ də danışır.
5.Xanok ölümü görməsi deyə iman vasitəsilə dünyadan götürüldü. Onu tapa bilmədilər çünki Allah onu dünyadan götürmüşdü. Götürülməzdən əvvəl o, şəhadət almışdı ki, Allahı razı salıb. 6.İman olmadan Allahı razı salmaq qeyri-mümkündür. Çünki Allaha yaxınlaşan şəxs inanmalıdır ki, O var və Onu axtaranlara mükafat verir." (İbranilərə məktub 11:1-5)

Oxumalılar

Bir neçə gün bundan öncə bir başqa şəhərə getmişdim. Yolüstü bir kitab mağazasına girdim və fərqli səbəblərə görə ilkin qiymətindən daha ucuz qiymətə satılan kitablar bölümündə bir müddət ilişib qaldım. Bir neçə kitab aldım. Yəqin aldıqlarımın hamısını oxumağım vaxt alar. Yazmağa bir şey tapa bilmədiyimə görə, o aldığım kitabların adlarını bura yazacam. Gələcəkdə Məsihiliklə maraqlananlarınız olsa, xəbər edər, oxumaq üçün tapıb göndərərəm.

Susmayan Sözün xətrinə

Mən onu xatırlayıram. Onun "Monitor" jurnalını oxumağımı da xatırlayıram. Ölümündən düz beş il keçir. Qatillərsə hələ də tapılmayıb. Yəqin tapılmayacaq da. Kiminin əvvəli, kiminin axırı... .

Xocalı soyqırımı

Tanrı Xocalıda ölənlərin hamısına rəhmət eləsin. Xocalı özlüyündə ağlamalı, üzərində düşünməli bir hadisədi. Xocalıdan çox şey öyrənmək olar.

Bu kiçicik yazıda mən Xocalıdan tarixi, sosial-siyasi hadisə kimi bəhs edəcəm.

sosial soğanşünaslığın əsası

İnsanlar biri-birilərinə münasibətdə soğan kimidilər. Şəxsiyyətləri, kimlikləri qat-qat, lay-laydı. Soğanı soyanda necə gözünu acışdırırsa, insan da elədi. Dərinə gedib biri-birilərinin qatlarını, laylarını açdıqca gizlətdiklərindən gələn iy aləmi başına götürür – gözlərinə dolur. Gərək bir az ehtiyatlı olasan. Ən dərin laya getmələri üçün (buna nə zaman, kiminlə və necə ehtiyac var?) bütün qatları açmaları gərəkdi - dərin münasibət dərin güvənc, dərin sorumluluq və dərin niyyət istər. Bütün qatları açmaq isə hərdən o gizlətdiklərinin qoxusundan gözlərinin dolması anlamına gəlir.

Hər soğanı soymağın anlamı yoxdu. Hər kəsə soğan olmaqda da bir anlam görmədim.

Tanrını Soruşdurmalı?

- “Ok, God is guilty, now what we do?”

- “Now we pray.”

( - “Yaxşı, Allah günahkardı, bəs biz indi neyləyək?”

- İndi biz dua edəcəyik.”)

Bu cümlələr "God on Trial" filmindəki son dialoqlardan birində öz əksini tapıb. Çox maraqlı filmdi, o mənada ki, bu dramatik hekayətdə çox praktiki bir situasiya ələ alınaraqdan fəlsəfi-dini və tarixi gerçəkliklər, ideyalar sorğu-sual edilir, dartışılır. Bəri başdan qeyd edim, bu, qaçdı-qovdu (action movie) filmi deyil. Bombalı-partlamalı, “speçeffektli”, gurultulu filmlərə öyrəşmiş oxucular üçün bəlkə baxmaq bir az çətin olar. Ancaq dinlər tarixini az-çox bilən, dini-teoloji-fəlsəfi məsələlərlə maraqlanan və düşündürücü sualların üstündə baş sındırmağı və hiss cilallamağı sevən oxucular üçün əla filmdi. Bəs bu film nədən bəhs edir?

"Kəs sözünü və əbsəm ol..."(Nəsimi). "...Bil ki, Mən Allaham." (Zəbur 46:10) - 2

Susğunun önəmi Qutsal Kitabda anladılır. Məzmurların (46:10) birində Rəbb insanlara, özəlliklə də ibraniləri yox etməyə çalışan qonşu hökmdarlara və dolayısıyla hər kəsə deyır:

“...“Sakit olun, bilin ki,

Mən Allaham,

Millətlər arasında ucayam...”...”